محمد اعظم خان ( ناظم جهان )

333

اكسير اعظم ( فارسى )

هر دو را در شهد خالص يك جزو سفيدى بيضه دو جزو مخلوط كرده بر پارچه آلوده بگذارند و از بالا يك گهرى كامل باخگر پاچك گرمى رسانند چون بر ورم خوب بچسپد بگذارند در دو سه روز تحليل شود حاجت تبديل دوا نيست همين يك بار كفايست . و اگر چيزى باقى ماند يك بار ديگر ضماد كنند . ديگر براى تحليل ورم و صلابت آرد خمير چار دام برگ حناى سوده شش ماشه نمك طعام سه ماشه سوده به روغن گل چهار ماشه آميخته به آب برگ مكوه سبز يا گلاب سرشته ضماد نمايند . و اگر سوزش در ورم نباشد بطور لطوخ پخته بندند . ديگر كچله مثل صندل سائيده قدرى فلفل سياه سوده آميخته شير گرم ضماد نمايند و يا خردل به آب گرم سائيده ليپ كنند و برگ بكاين پخته يا برگ شفتالو پخته يا برگ پيپل گرم كرده يا برگ لهسوره نيم‌گرم يا برگ نرما يا برگ سنبهالو نيم‌گرم بستن نيز نافع است و به رته بادنجان با نمك شور گاه تحليل مىنمايد و گاهى مىپزاند و صدف سوخته با شهد آميخته ضماد كردن ورم پس گوش كهنه را نافع است . ديگر مجرب والد مرحوم چونه يك ماشه در شهد شق ماشه يا در سفيدى بيضه ممزوج نموده بر كاغذ ضماد كرده بنهند و باز تجديد كنند و بيخ پيلوكه از آن مسواك مىسازند و در آب سائيده ضماد كردن نيز در تحليل آن مجرب نوشته . ديگر كيلهء خام به اندك هلدى آميخته ضماد كنند كه تحليل كند و كذا اغوك را شكافته بر بلغك بستن محلل قويست و كذا آمله پوست لهسوره پوست تمر هندى به آب سائيده ضماد كردن . ديگر پنبه دانه را آن‌قدر بكوبند كه مثل قرص شود و نيم‌گرم بندند و يا مغز تخم آرند يك توله سائيده قرص ساخته بندند و بالايش برگ درخت بر گرم كرده بندند و يا برگ گهيگوار دو پاره كرده قدرى رسوت دهلدى سوده بر آن پاشيده نيم‌گرم بندند . ديگر بابچى كوفته در آب بطور ليئى پخته ضماد كرده بربندند كه در اول فرو نشاند و يا آرد نخود با گوگل بياميزند و تكيه ساخته بر بد نهند و برگ نيب نيم‌گرم بربندند . ضماد محلل اكليل الملك تخم كتان به آب پخته ضماد نمايند و يا گوگل كنجد هر يك دو توله قرص نموده گرم گرم بربندند و يا تخم شبت بابونه تخم كتان سوده با روغن گل و موم سرشته نيم‌گرم ضماد نمايند . ضماد كه ورم پس گوش را نافع صندل سرخ فوفل شياف ماميثا صبر زعفران مرمكى جمله برابر به گلاب سائيده ضماد كنند . ايضاً نافع اورام مغابن از بياض والد مرحوم آنبه هلدى فلفل سياه كالى زيرى سهاگه نربسى كچله كوفته بيخته در آب گهيكوار آميخته بپزند و متواتر طلا كنند و يا حلبه هالون هر دو برابر سائيده به آب ليپ كنند در سه روز دفع گردد . و اگر خواهند كه پخته كند گرم كرده ضماد نمايند و اندكى زردچوبه بياميزند . ايضاً نفاع ورم بغل و مسمى بلال دارو است كات هندى مرداسنگ تج صندل سرخ كبابه توتيا كوفته بيخته به آب خمير كرده بر ورم گذارند . ضماد منضج كه در پختن اورام اثر تمام دارد آرد جو آرد برنج آرد حبه تخم سن ايلوه سوده در شير پخته بنهند . ايضاً نافع بد شنگرف پاره زيره سفيد هر يك پنج ماشه هر سه را سائيده در سفيدهء بيضهء مرغ يك عدد آميخته بر پارچه ماليده بر نهند كه پخته بشكند . ديگر گوگل صابون مين پهل سائيده به دستور بچسپانند و يا برگ صبر پوست دور كرده پهنكرى زردچوب بر آن پاشيده بربندند پخته گرداند . ضماد مفجر كه جهت انفجار خيارك و ورم پستان مجرب است هم بشكافد و هم شكافته را مندمل سازد نيلو تهوتههه نيم جزو هالون هلدى دال هر يك يك جزو گوگل دو جزو قند سياه دو چند همه ادويه كوفته با قند خوب ممزوج نموده نيم‌گرم ببندند . ديگر كه خيارك را منفجر سازد هالون هلدى گوگل مين پهل چوك ريوند چينى صابون نمك سنگ برگ نيب سائيده نيم‌گرم ضماد نمايند و يا آهك را در قند سياه كوفته قرص ساخته بربندند كه سريع التفجير است . ديگر كه براى پختن خيارك مجرب نوشته پشك شتر ريه گاذران هر دو مساوى در آب پخته ضماد نمايند چون منفجر و مغز چوب كيله يا بيخ كيله سائيده بر سرش بندند به شود . ديگر كه مجرب است گوگل زرد بهروزهء خشك پنچال كبوتر دشتى ريوند چينى هر چهار را در شهد سوده بر پارهء جامه ضماد كرده بچسپانند و به آتش پاچك از دور گرمى رسانند چندان كه دوا بچسپد زود سر كند . طلا كه بد را نيكو است حلبه بزر كتان مغز تخم تمر هندى كوفته بيخته نگاه دارند وقت حاجت قدرى با شير گاو بپزند تا غليظ گردد بر پرچه اندوده بالاى بد بايد گذاشت كه منفجر خواهد ساخت يا تحليل خواهد كرد . ديگر كندر پنبه دانه دال نخود باريك سائيده به دستور بچسپانند و يا سيماب كندر در روغن زرد حل كرده گرم بنهند . مرهم كه انواع زخم بغل و غيره را مجرب است دال گل هرمزى هر واحد شش ورم توتياى سبز دو سرخ در روغن كنجد كهرل نمايند كه مثل مرهم شود استعمال كنند . مرهم كه براى اندمال زخم بد از مجربى منقول كتههء سفيد كافور مرداسنگ سنگ جراحت كوفته بيخته با بالائى جغرات آميخته بچسپانند . و گويند كه اگر اسگندتاگورى را به آب سائيده در ظرفى بدارند . و چون آب به خشك شدن آيد ديگر آب اندازند تا به قوام مرهم باشد و خشك نشود و آن را هر روز بر زخم بن ران كهنه و متعفن شده صبح و شام تا يك هفته بمالند جراحت مندمل گردد و اين دوا در ابتدا و تزيد و انتها نيز نفع تمام دارد . اقوال مهره : [ شيخ ] شيخ مىفرمايد كه علاج اين اورام مخالف علاج اورام ديگر است در اين امر كه ابتدا بدفع و ردع ماده نبايد كرد و در آن استعجال اين نكنند بلكه تنقيه به فصد و اسهال لابدست و اما در علاج ديگر توقف نمايند اگر ممكن باشد تا آن‌كه حال ظاهر شود پس اگر بر سبيل بحران يا بر سبيل